Orbitaregion Augenlider 77 2 a 2.99a c Orbitaregion. [25] Supercilium Sulcus palpebralis superior Palpebra superior Pars supratarsalis Pars tarsalis Commissura lateralis Cilia Palpebra inferior Commissura medialis Sulcus palpebromalaris = nasalis Limbus posterior palpebrae Tunica conjunctiva palpebralis Caruncula lacrimalis b Sulcus sclerae = Limbus Iris Sclera mit Tunica conjunctiva bulbi Angulus oculi medialis Plica semilunaris conjunctivae 2.100 Sagittalschnitt durch Augenlider und vorderen Augenabschnitt. [14] c Pupilla Rima Angulus oculi lateralis Limbus anterior palpebrae inferioris a Rechtes Auge bei geschlossener Lidspalte; b linkes Auge bei geöffneter Lidspalte; c rechtes Auge mit ektropioniertem Oberlid. Innervation der Lidmuskeln M. levator palpebrae : Ramus superior des M. tarsalis superior und M. tarsalis inferior Truncus sympathicus (Ganglion cervicale superius), Plexus caroticus internus Pars palpebralis des M. orbicularis oculi: Rami temporales des N. facialis (Oberlid) Rami zygomatici des N. facialis (Unterlid) (A Abb. 2.49, 2.50) M. orbicularis oculi Ansatzsehne des M. levator palpebrae Margo supraorbitalis Septum orbitale M. tarsalis superior = Müller scher Muskel Tarsus superior und Glandulae tarsales = Meibom sche Drüsen Cornea Pars palpebralis Pars orbitalis Eine anatomisch bedingte Einengung des Kammerwinkels kann zum Abflusshindernis für das Kammerwasser werden und zur Augeninnendruckerhöhung führen (Engwinkelglaukom). Lamina superficialis Lamina profunda Fasciculus ciliaris = Riolan scher Muskel Pars tarsalis Pars septalis Sclera M. dilatator pupillae M. sphincter pupillae Lens Iris M. ciliaris im Corpus ciliare Periorbita M. levator palpebrae Limbus corneae Angulus iridocornealis = Kammerwinkel Fibrae zonulares Sinus venosus sclerae = Schlemm scher Kanal M. tarsalis inferior Tunica conjunctiva bulbi Fornix conjunctivae Tunica conjunctiva Corpus adiposum orbitae Auge und Augenhöhle
Knöcherne Augenhöhle 1 2 4 5 6 7 A 2.101 Rechte Augenhöhle (Orbita), Ansicht von vorn. [2] Sutura sphenofrontalis Sutura frontozygomatica Sutura sphenozygomatica Foramen zygomaticoorbitale Fissura orbitalis inferior Sutura zygomaticomaxillaris Fissura orbitalis superior Canalis opticus Foramen ethmoidale posterius Foramen ethmoidale anterius Sutura frontomaxillaris Sutura frontolacrimalis Sutura ethmoidolacrimalis Foramen rotundum Fossa sacci lacrimalis Sutura lacrimomaxillaris Sutura ethmoidomaxillaris Sutura palatomaxillaris Sulcus/Canalis infraorbitalis Foramen infraorbitale Os frontale Os sphenoidale Os ethmoidale Os palatinum Maxilla Os zygomaticum Os lacrimale Os nasale Knochennähte und Durchtrittsöffnungen für die Leitungsbahnen. 2.102a d Knöcherne Wände der Augenhöhle. [2] A Abb. 2.109b Processus frontalis der Maxilla Foramen supraorbitale Incisura frontalis Incisura supraorbitalis Margo supraorbitalis des Margo orbitalis Cellulae ethmoidales anteriores Lamina cribrosa des Os frontale Cellulae ethmoidales posteriores Fissura orbitalis superior a a Dach der Orbita, Paries superior orbitae. 78
Knöcherne Augenhöhle 79 2 2.102b d Knöcherne Wände der Augenhöhle. Os frontale Os sphenoidale Os ethmoidale Os palatinum Maxilla Os zygomaticum Os lacrimale Os nasale Foramen infraorbitale Canalis nasolacrimalis Cellulae ethmoidales Hamulus lacrimalis des Os lacrimale Margo infraorbitalis des Os zygomaticum des Os zygomaticum der Maxilla Sulcus infraorbitalis Processus orbitalis des Os palatinum Fissura orbitalis inferior Ala major des Os sphenoidale Sinus sphenoidalis Foramen rotundum Sinus frontalis Foramen ovale b Ansicht von oben des Os frontale Facies lateralis des Margo orbitalis des Os zygomaticum Foramen zygomaticoorbitale der Ala major des Os sphenoidale Fissura orbitalis superior Ala minor des Os sphenoidale Fissura orbitalis inferior Sinus maxillaris c Ansicht von medial Foramen sphenopalatinum Fossa pterygopalatina Canalis opticus b Boden der rechten Orbita = Paries inferior orbitae; c laterale Wand der rechten Orbita = Paries lateralis orbitae; d mediale Wand der rechten Orbita = Paries medialis orbitae. Foramen ethmoidale anterius Foramen ethmoidale posterius d Ansicht von lateral des Os frontale Lamina orbitalis = papyracea des Os ethmoidale Crista lacrimalis posterior Crista lacrimalis anterior Sulcus lacrimalis Margo medialis des Margo orbitalis der Maxilla Auge und Augenhöhle
Augenlider: Leitungsbahnen Septum orbitale, Tränendrüse 1 2 4 5 6 7 A 2.10 Muskeln und Leitungsbahnen der Augenlider sowie der periorbitalen Region, Ansicht von vorn. [1] Augenhöhleneingang der rechten Seite. A. supraorbitalis Ramus temporalis des N. facialis Ramus frontalis der A. temporalis superficialis A. zygomaticoorbitalis Aa. palpebrales laterales der A. lacrimalis Arcus palpebralis inferior Rami zygomatici des N. facialis Ramus lateralis Ramus medialis N. supraorbitalis Arcus palpebralis superior A. und N. supratrochlearis Aa. palpebrales mediales Rami palpebrales des N. infratrochlearis A. und V. angularis A. dorsalis nasi Ramus nasalis externus des N. ethmoidalis anterior Ramus lateralis nasi der A. facialis Rami palpebrales inferiores des N. infraorbitalis 2.104a,b Augenhöhleneingang der rechten Seite, Septum orbitale, Lidplatten und Lidbänder (a) sowie Tränendrüse (b), Ansicht von vorn. [2] Septum orbitale Tarsus superior Ligamentum palpebrale laterale Commissura lateralis Tarsus inferior Ramus zygomaticofacialis des N. zygomaticus Cilia N. infraorbitalis N. supraorbitalis N. supratrochlearis N. infratrochlearis Ligamentum palpebrale mediale Commissura medialis Punctum lacrimale a Glandula lacrimalis Pars orbitalis Pars palpebralis Ductuli excretorii Tarsus superior Tarsus inferior Septum orbitale Ansatzsehne des M. levator palpebrae Rima Die Tränendrüse wurde durch Spalten des Septum orbitale und der Ansatzsehne des M. levator palpebrae freigelegt. Kompartiment laterales mittleres mediales b 80
Bindehaut und Tränenwege 81 2 2.105 Augenbindehaut und Tränenwege eines rechten Auges, Ansicht von vorn. [2, 26] A Abb. 2.6 Mündung der Ductuli excretorii der Glandula lacrimalis Commissura lateralis Papilla lacrimalis und Punctum lacrimale Caruncula lacrimalis Fornix sacci lacrimalis Canaliculi lacrimales Saccus lacrimalis (eröffnet) Eine Stenose des Tränennasenkanals (Dakryostenose) kann angeboren oder erworben (Entzündungen, Dakryozystitis) sein. Als Folge einer Entzündung der Tränenkanälchen (Canaliculitis) können harte Konglomerate entstehen (Dakryolithen). Plica semilunaris conjunctivae Saccus conjunctivus Ampulla canaliculi lacrimalis Ductus nasolacrimalis Plica lacrimalis = Hasner sche Klappe Meatus nasi inferior Concha nasi inferior Tränenwege durch Frontalschnitt freigelegt. 2.106 Punktion der Tränenwege über den Canaliculus inferior, rechtes Auge, Ansicht von vorn. [27] Die Sondierung der Tränenwege wird zur Diagnostik bei Dakryostenose durchgeführt. Caruncula lacrimalis Papilla lacrimalis 2.107 Darstellung des Tränenfilms, rechtes Auge, Ansicht von vorn. [27] Die Bestimmung der Aufreißzeit des Tränenfilms ist ein Funktionstest, in dem dessen Benetzungsfähigkeit geprüft wird. Eine Aufreißzeit unter 10s ist ein Hinweis auf eine Störung der Becherzellfunktion der Bindehaut mit verminderter Muzinproduktion. intakter Tränenfilm Limbus corneae Spaltlampenuntersuchung mit Fluoreszenzfarbstoff im Blaulicht. Auge und Augenhöhle
Augenmuskeln: Topographie, Funktion 1 2 4 5 6 7 A 2.108a c Augenmuskeln. [8, 79] Lamina cribrosa M. levator palpebrae (res.) a Ansicht von oben Trochlea Vagina tendinis musculi obliqui Chiasma opticum Palpebra superior Glandula lacrimalis M. levator palpebrae Bulbus oculi M. rectus lateralis Anulus tendineus communis Vagina externa des Anulus tendineus communis M. rectus lateralis M. rectus inferior M. levator palpebrae Palpebra superior Ansatzsehne des Trochlea Vagina tendinis musculi obliqui Schnittrand der Tunica conjunctiva bulbi M. obliquus inferior Eine Lähmung des M. levator palpebrae bei einer Schädigung des führt zur Ptosis. Eine Schädigung der Nn. oculomotorius, trochlearis oder abducens führt zum Lähmungsschielen mit Diplopie. b Ansicht von rechts-seitlich Hebung, Adduktion, Einwärtsrollung M. obliquus inferior Hebung, Abduktion Auswärtsrollung reine Adduktion M. rectus lateralis reine Abduktion a Die Orbitadächer sind auf beiden Seiten abgetragen; auf der rechten Seite wurde zur Demonstration der Einstrahlung des M. levator palpebrae in das Oberlid der obere Augenhöhlenrand entfernt. b Rechtes Auge. Die laterale Orbitawand und ein Teil des Orbitadaches wurden abgetragen. c Funktion der Augenmuskeln (linkes Auge). c M. rectus inferior Auswärtsrollung, Adduktion, Senkung Einwärtsrollung, Abduktion, Senkung 82
Augenmuskeln, Leitungsbahnen 2.109a,b Augenmuskeln und Leitungsbahnen, Ansicht von vorn. [2, 15] Ramus superior des Glandula lacrimalis und N. lacrimalis Foramen musculi recti lateralis M. rectus lateralis und Ramus inferior des M. obliquus inferior und Muskelast des Ramus inferior des N. supraorbitalis M. levator palpebrae und Anulus tendineus communis = Zinn scher Sehnenring N. nasociliaris und Muskelast des Ramus inferior des und M. rectus inferior und Muskelast des Ramus inferior des 8 2 a Augenmuskeln, Ursprünge in der Orbita, Ansicht von vorn M. levator palpebrae Oberrand des Canalis opticus an der Ala minor des Os sphenoidale [Durascheide des ] Oberrand des Canalis opticus und Anulus tendineus communis [Durascheide des ] Anulus tendineus communis [Durascheide des ] M. rectus lateralis Ala major des Os sphenoidale und Anulus tendineus communis M. rectus inferior Anulus tendineus communis Corpus ossis sphenoidalis medial vom Anulus tendineus communis [Durascheide des ] M. obliquus inferior der Maxilla seitlich von der Incisura lacrimalis [Tränensack] Nerv Muskel M. rectus inferior M. obliquus inferior M. rectus lateralis M. levator palpebrae N. lacrimalis V. ophthalmica superior N. frontalis N. und A. infraorbitalis b a Ursprünge am Anulus tendineus communis (Zinn scher Sehnenring) und eintretende Leitungsbahnen; b Lokalisation der Muskelursprünge und Lage der Leitungsbahnen bei ihrem Eintritt in die Orbita. M. rectus inferior N. nasociliaris M. rectus lateralis M. obliquus inferior V. ophthalmica inferior N. zygomaticus Canalis opticus Fissura orbitalis superior außerhalb des Anulus tendineus communis = Zinn scher Sehnenring V. ophthalmica superior N. lacrimalis N. frontalis innerhalb des Anulus tendineus communis durch das Foramen musculi recti lateralis N. nasociliaris [Radix sympathica ganglii ciliaris] Fissura orbitalis inferior V. ophthalmica inferior A. infraorbitalis N. infraorbitalis N. zygomaticus Auge und Augenhöhle
Auge, Augenhöhle: Arterien Nerven 1 2 4 5 6 7 A 2.110 Arterien des Auges und der Augenhöhle, Ansicht von oben. [17] A. lacrimalis Ramus anastomoticus cum A. meningea media Ramus orbitalis A. centralis retinae Arcus palpebralis superior A. palpebralis lateralis A. supraorbitalis Ramus diploicus A. palpebralis medialis A. supratrochlearis A. dorsalis nasi A. muscularis Aa. ciliares anteriores Ramus meningeus anterior Aa. ciliares posteriores longae A. ethmoidalis anterior Aa. ciliares posteriores breves A. ethmoidalis posterior A. carotis interna A. carotis interna 5 A. centralis retinae 5 A. lacrimalis 8 5 Ramus anastomoticus cum 8 8 A. meningea media 8 6 Aa. palpebrales laterales 5 [Ramus meningeus recurrens] 5 Aa. ciliares posteriores breves 5 Aa. ciliares posteriores longae 5 Aa. musculares 8 5 Aa. ciliares anteriores 8 5 [Aa. conjunctivales anteriores] 8 6 [Aa. episclerales A Abb. 2.124] 5 A. supraorbitalis 8 6 Ramus diploicus 5 A. ethmoidalis anterior 8 5 Ramus meningeus anterior 8 5 [Rami septales anteriores] 8 6 [Rami nasales anteriores laterales 8 A Abb. 2.95] 5 A. ethmoidalis posterior 5 Aa. palpebrales mediales 8 5 [Aa. conjunctivales posteriores] 8 5 Arcus palpebralis superior 8 6 [Arcus palpebralis inferior] 5 A. supratrochlearis 6 A. dorsalis nasi * [ ] nicht sichtbar A. meningea media A. muscularis Eine häufige akute vaskuläre retinale Erblindungsursache ist der embolische Verschluss der A. centralis retinae. 2.111 Nerven der Augenhöhle und des Auges, Ansicht von oben. [1] N. supratrochlearis N. frontalis Ramus communicans cum nervo zygomatico N. zygomaticotemporalis N. lacrimalis N. zygomaticus N. infraorbitalis N. maxillaris N. ethmoidalis anterior N. infratrochlearis N. ethmoidalis posterior Nn. ciliares longi Nn. ciliares breves N. nasociliaris Ganglion ciliare Radix parasympathica Ramus superior des N. ophthalmicus N. trigeminus Augenhöhlen eröffnet, Knochen der mittleren Schädelgrube auf der linken Seite abgetragen. 84
http://www.springer.com/978--540-66651-6