Korrelation und Assoziation

Größe: px
Ab Seite anzeigen:

Download "Korrelation und Assoziation"

Transkript

1 Sche- ud Noe- Korrelato Korrelato ud Aozato Schekorrelato: zwe Merkmale häge bede vo eem wetere drtte ab Noekorrelato: zwe Merkmale habe ee hohe Korrelato, aber kee urächlche Zuammehag Korrelato ud Aozato Stärke ee Zuammehage zwche zwe Merkmale: Korrelato oder Aozato Form ee Zuammehage zwche Merkmale: Regreo Wahl eer geegete Maßzahl hägt jewel vorlegede Skaleveau der bede Merkmale X ud Y ab Korrelato- ud Aozatomaße Korrelato: bede Merkmale habe mdete ordale Skaleveau Aozato: mdete e Merkmal hat ur omale Skaleveau Habe de bede Varable uterchedlche Nveau, o ka e Koeffzet gewählt werde, der zu dem edrgere Nveau gehört. Alteratv mu ma auf ee Koeffzete auweche, der für uterchedlche Skaleveau etwckelt worde t.

2 Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo emprche Kovaraz : verallgemeerte Varaz ( ( ( ( (. +. emprche Korrelatokoeffzet r r : ( ( ( ( r Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo (Bepele chtlearer Zuammehäge t ur geeget de Grad der leare Abhäggket zwche de bede Varable X ud Y zu mee. Zuammehäge aderer Form, z.b. quadratche Zuammehäge, werde cht erkat De Iterpretato de Korrelatokoeffzete ollte daher mmer m Zuammehag mt der grafche Dartellug der Date (Scatterplot erfolge. r XY 0 7 8

3 9 Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo (Bepele chtlearer Zuammehäge r XY 0 0 Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo (Referezdagramme r XY r XY 0.70 Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo (Referezdagramme r XY r XY -.00 Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo Alteratve Berechug der Kovaraz mt ( ( (

4 Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo Alteratve Dartellug de Korrelatokoeffzete r Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo (Bepel Für Rehaerchtuge wurde de Azahl vo bechäftgte Mtarbeter(e owe da he zur Verfügug tehede jährlche Budget ( Taued Euro erhobe. : Az. Mt : Budget Budget Azahl der Mtarbeter(e Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo (Bepel : Az. Mt : Budget ( ( ( 0 ( + ( ( + ( ( + ( ( (.6 + ( ( ( 8. Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo (Bepel : Az. Mt : Budget ( ( ( 5. + ( ( ( (.6 + ( 5 ( ( ( ( ( r

5 Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo (Sportfet Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo (Sportfet Startummer m-Lauf( ec Wetprug ( m Startummer m-Lauf( ec Wetprug ( m Startummer m-Lauf( ec Wetprug ( m Wetprug m - Lauf 8 Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo r (Sportfet Startummer 00m- Lauf Wetpr ug Summe Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma Urlte,..., (Spearma ρ bzw. r Ordugtattk (,..., ( (. Fall: ( < ( < L < ( Ragzahl: R ( : für alle, L, Be Bduge (egl. Te: detche Beobachtugwerte erhalte deelbe (mttlere Ragzahl mttlere Ragzahl arthmetche Mttel der a deelbe Beobachtugwerte zu vergebede Ragzahle: 0

6 Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma Gegebe e de folgede Urlte ee Merkmal X mt 7 beobachtete Werte: ( ( ( 5 ( 6 (5 7 (6 (7 0 0 R( ( R( ( R( ( R( ( R( (5 R( (6 R( ( Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma: Korrelatokoeffzet ach Brava-Pearo für de Ragzahle r : ( R( R( R( R( ( ( R( R( R( R( mt R( R( + ( E glt: r Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma Lege kee Bduge vor, o lät ch r efacher bereche. Mt d R ( R( Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma (Bepel mt Bduge Für 8 Schüler ergab ee Umfrage de folgede Schulote de Fächer Mathematk ud Muk. glt da r 6 d Schüler A B C D E F G H Mathematk 5 Muk 5 R(Mathematk R(Muk Ragzahl 5 (Mathematk für A, E ud H t Bdug

7 ( R( R( Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma (Bepel mt Bduge R ( R(.5. ( R( R( ( R( R( 0.5( ( ( ( + ( r + 0.5( + ( ( + ( ( ( R( R( ( ( + ( + ( Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma (Bepel mt Bduge Für 8 Schüler ergab ee Umfrage de folgede Schulote de Fächer Mathematk ud Muk. Schüler A B C D E F G H Mathematk 5 Muk 5 R(Mathematk R(Muk r E legt alo ur ee ehr gerge Ragkorrelato zwche de bede Schulfächer vor. Au der Mathematkote lät ch cht auf de Mukote chleße ud umgekehrt. 5 6 Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma (Bepel ohe Bduge Be eer Beetzug für ee free Mtarbetertelle wurde 6 Kaddate owohl eem Wetet al auch eem pchologche Tet uterzoge. E ollte uterucht werde, ob de Ergebe der bede Tetrehe mteader korrelere. Ermttelt wurde dazu de Ragrehefolge der ech Kaddate be de bede Tet. Ee Berechug der Ragzahle t damt cht mehr ötg. E ergab ch: Bewerber A B C D E F Wetet 6 5 Pchologcher Tet Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma (Bepel ohe Bduge Bewerber A B C D E F Wetet 6 5 Pchologcher Tet 5 6 Bewerber A B C D E F d R( - R( d r + ( (

8 Ragkorrelatokoeffzet ach Spearma (Bepel ohe Bduge Bewerber A B C D E F Wetet 6 5 Pchologcher Tet 5 6 Kotgezkoeffzet ach Pearo Aozatomaß für zwe omale Merkmale r o jl beobachtete Häufgkete der Kombato vo Merkmalaupräguge ( a, b, j, L, k, j l l, L, m, ( jl o ( H a j, b l E beteht alo e Zuammehag zwche dem Ergeb der bede Tet. Wer m Wetet gut war, chedet auch bem pchologche Tet gut ab. Wer chlecht bem Wetet t, gehört auch bem pchologche Tet zu de chlechte Kaddate. Rag 5 6 Wetet B D E F C A Pch. Tet E D B C A F 9 e jl erwartete Häufgkete, de ch be Uabhäggket vo X ud Y ergebe j.. l e jl : Spalteumme mal Zeleumme durch Geamtumme o oberved ud e epected 0 Kotgezkoeffzet ach Pearo Kotgezkoeffzet ach Pearo Kotrukto eer Hlfgröße: χ : j l Kotgezkoeffzete C: k m χ ( o e jl e jl jl E glt für de Kotgezkoeffzete: 0 C < m m ( k, m ( k, m k ud m d de Azahl der Spalte bzw. der Zele der Häufgkettabelle C : χ χ + korrgerter Kotgezkoeffzet C: C corr m m ( k, m ( k, m C

9 Kotgezkoeffzet ach Pearo Kotgezkoeffzet ach Pearo E glt für de korrgerte Kotgezkoeffzete: C corr trkte Abhäggket Be Uabhäggket glt: C corr 0 0 C corr Wchtger Hwe: De obe geate Hlfgröße heßt Vertelug, ämlch ee De χ, da e gut durch ee tattche χ -Vertelug bechrebe werde ka. χ -Vertelug t ee tetge (theoretche Vertelug; her legt jedoch ur dkrete Datemateral vor. Damt ee Appromato a ee χ -Vertelug gut t, ollte ach Cochra (95 mdete 80% aller erwartete Häufgkete e jl eer Mehrfeldertafel de folgede Fautformel erfülle: e jl 5 Kotgezkoeffzet ach Pearo Fautformel: e jl 5 Achtug: De be Uabhäggket zu erwartee Häufgkete olle de Fautformel erfülle, cht de beobachtete! It de cht der Fall, o müe beachbarte Zele oder Spalte ach achlogche Gechtpukte o lage zuammegefat werde, b obge Fautformel erfüllt t. De obe erwähte Korrektur de Kotgezkoeffzete t aber ur da haltlch gerechtfertgt, we dadurch kee Verfälchug vo Populatoverhälte auftrtt Bepel (Joe Cocker/Prce Rauchverhalte Säger R N Prce 5 6 Joe Cocker Für de erwartete Häufgkete e jl ergbt ch: Rauchverhalte Säger R N Prce Joe Cocker

10 χ Rauchverhalte Säger R N Prce 5 6 Joe Cocker Bepel (Joe Cocker/Prce Rauchverhalte Säger R N Prce Joe Cocker ( ( ( ( ( ( 0.7 C (, (, m C corr C m Somt gewt ma de Edruck, da ke Zuammehag zwche 7 Rauchverhalte ud Mukgechmack vorlegt Bepel (Natoe m Pflegehem I eem Pflegehem der Stadt Atadt wurde auf de geamt zwe Statoe Patet(e au dre Natoe gepflegt. Al Zuammehagmaß vo Statoe ud Natoaltät der Patet(e ergab ch e Kotgezkoeffzet C vo I der Gemede Btadt wurde eem Hem auf ver Statoe ebefall Patet(e au dre Natoe gepflegt. Her ergab ch e Wert vo C 0.7. Um de bede Heme mteader vergleche zu köe, wurde jewel der korrgerte Kotgezkoeffzet ermttelt. Dabe ergbt ch: C corr C corr ( Atadt ( Btadt Im Hem der Gemede Atadt t alo e höherer Zuammehag zwche de Merkmale Stato ud Natoaltät der Patete fetzutelle al dem Hem der 8 Gemede Btadt. Aozatokoeffzet ach Yule alteratve Maßzahl für zwe omalkalerte Merkmale X ud Y, de jewel ur über zwe möglche Aupräguge (dchotome Merkmale Alteratve zum Kotgezkoeffzete ach Pearo Vortel: Berechug ehr vel efacher ud drekter 9 Aozatokoeffzet ach Yule M e r k m a l Y S u m m e X b b m a H (a,b H (a,b. a H (a,b H (a,b. S u m m e.. See a, a de Aupräguge de Merkmal X ud b, b de Aupräguge de Merkmal Y. Da t H ( a, b H ( a, b H ( a, b H ( a, b Q : H ( a, b H ( a, b + H ( a, b H ( a, b o Q : o o o o + o o o 0

11 Für de Koeffzete glt: Aozatokoeffzet ach Yule Q. Für Q 0 legt Uabhäggket vor, für Q tarke Abhäggket. Be der Iterpretato de Aozatokoeffzete wrd.allg. ur der abolute Wert de Koeffzete berückchtgt, cht aber da Vorzeche. Aozatokoeffzet ach Yule Vertauche der Zele oder Spalte Wechel de Vorzeche für omale Merkmale gbt e kee atürlche Ordug der Aupräguge Nur für Kotgeztafel be dee für bede Merkmale ee Ordug der Aupräguge gegebe t etwa grupperte metrche Merkmale wrd da Vorzeche de Iterpretato ebezoge. Aozatokoeffzet ach Yule R a u c h v e r h a lte S ä g e r R N P r c e 5 6 J o e C o c k e r Q Aozatokoeffzet ach Yule Q ka ur da de Wert E aehme ka, we mdete e Wert auf der Nebedagoale de Wert Null ammt. X X Y a a Y a a b 00 0 b 00 0 b 0 00 b Tafel A (Q Tafel B (Q R a u c h v e r h a lte S ä g e r R N J o e C o c k e r 8 6 P r c e Q Währed be Tafel A ee wrklch trkte Aozato zwche de Merkmale X ud Y vorlegt (zu je eer Auprägug vo X gehört geau ee Auprägug vo Y, t de be Tafel B cht gegebe. Dort t ur be je eer Auprägug vo X bzw. Y ee geaue Vorherage vo Y bzw. X möglch.

12 Der Eta-Koeffzet Bepel eer Maßzahl für zwe uterchedlch kalerte Merkmale X ud Y. Se X e omale Merkmal mt k Aupräguge. Y e metrch kalert. Der Eta-Koeffzet oll mee, wewet de Iformato der omale Varable zur Erklärug der Varabltät der metrche Varable heragezoge werde ka. Bereche vo der geamte Stchprobe da arthmetche Mttel ud de emprche Varaz de metrche Merkmal Y. Se j der Umfag der j-te Telpopulato, de durch da omale Merkmal X gebldet wrd (k Teltchprobe. Bereche da zu jeder Telpopulato da arthmetche Mttel Bereche da da Quadrat de Eta-Koeffzete mt: η Der Eta-Koeffzet k j ( j j 5 6 Der Eta-Koeffzet Bereche da de Eta-Koeffzete mt: η η Der Eta-Koeffzet oll mee, wewet de Iformato der omale Varable zur Erklärug der Varabltät der metrche Varable heragezoge werde ka. Der Eta-Koeffzet Gechlecht X m m w m m w w m m w CD-Azahl Y ud Wevel Prozet der Geamtvarabltät lät ch durch da Gechlecht erkläre? L+ 8 w.5 m ( ( ( η E glt: η η η Kapp e Drttel der Geamtvarabltät ka durch da Gechlecht erklärt werde. 8

13 Korrelato-/Aozatomaße Skaleveau metrch ordal omal metrch r r C/C corr /η ordal r r C/C corr omal C/C corr /η C/C corr C/C corr Be Vorlege zweer dchotomer Merkmale t mmer auch Q al volle alteratve Maßzahl möglch. 9

Ein Maß für die Ungleichheit bzw. Heterogenität kategorialer Daten ist Simpsons normiertes D:

Ein Maß für die Ungleichheit bzw. Heterogenität kategorialer Daten ist Simpsons normiertes D: Streuug omalkalerter Varable Streuug omalkalerter Varable: Smpo D Gültg WHITE BLACK OTHER Geamt RACE OF RESPODET Gültge Kumulerte Häufgket Prozet Prozete Prozete 483 83, 83, 83, 388 13, 13, 96, 11 4, 4,

Mehr

Lösungen. Lösung zu d):

Lösungen. Lösung zu d): Löuge Löug zu a De Date chee ch äherugwee etlag eer Gerade potoert zu e. Da lät cho recht gut vermute, da e learer Zuammehag vorhade e köte. Löug zu b We e Ateg/ee Abahme der Deutche Bak Akte auch zu eem

Mehr

2.2 Rangkorrelation nach Spearman

2.2 Rangkorrelation nach Spearman . Ragkorrelato ach Spearma Wr wolle desem Kaptel de Ragkorrelatoskoeffzete ach Spearma bereche. De erste Daterehe besteht aus Realseruge x, x,..., x der uabhägg ud detsch stetg vertelte Zufallsvarable

Mehr

6. Zusammenhangsmaße (Kovarianz und Korrelation)

6. Zusammenhangsmaße (Kovarianz und Korrelation) 6. Zuammehagmaße Kovaraz ud Korrelato Problemtellug: Bher: Ee Varable pro Merkmalträger, Stchprobe x,, x Geucht: Maße für Durchchtt, Streuug, uw. Jetzt: Zwe metrche! Varable pro Merkmalträger, Stchprobe

Mehr

Statistik mit Excel und SPSS

Statistik mit Excel und SPSS Stattk mt Excel ud SPSS G. Kargl Grudbegrffe Grudgeamthet Erhebugehet Merkmale Werteberech Stchprobe Telbereche der Stattk: Dekrtpve Stattk Iduktve Stattk Exploratve Stattk U- / B- / Multvarate Stattk

Mehr

Multiple Regression (1) - Einführung I -

Multiple Regression (1) - Einführung I - Multple Regreo Eführug I Mt eem Korrelatokoeffzete ud der efache leare Regreo köe ur varate Zuammehäge zwche zwe Varale uterucht werde. Beutzt ma tatt dee mehrere Varale zur Vorherage, egt ma ch auf da

Mehr

Statistik für Ingenieure (IAM) Version 3.0/21.07.2004

Statistik für Ingenieure (IAM) Version 3.0/21.07.2004 Stattk fü Igeeue (IAM) Veo 74 Vaazaalye Mt de efache Vaazaalye (ANOVA Aaly of Vaace) wd de Hypothee gepüft, ob de Mttelwete zwee ode mehee Stchpobe detch d, de au omaletelte Gudgeamthete gezoge wede, de

Mehr

Erzeugen und Testen von Zufallszahlen

Erzeugen und Testen von Zufallszahlen Erzeuge ud Teste vo Zufallszahle Jürge Zumdck Eletug Ee Lergruppe wrd aufgefordert 00 Zufallszahle (0 oder ) ach folgede Methode zu erzeuge: De Hälfte der Gruppe beutzt a) ee Müze oder b) de Zufallszahlefukto

Mehr

Lösung : Merkmal Skalierung geeignetes Zusammenhangsmaß. Studienfach nominal korrigierter Kontingenzkoeffizient C korr Anfangsgehalt proportional

Lösung : Merkmal Skalierung geeignetes Zusammenhangsmaß. Studienfach nominal korrigierter Kontingenzkoeffizient C korr Anfangsgehalt proportional Dekrptve Stattk Löug zu.5 Übugaufgabe Aufgabe.) Gb e geegete Zuammehagmaß für de folgede Merkmalpaare a: a) Studefach ud Afaggehalt DM be de Abolvete eer Hochchule. b) Etellugalter ud Afaggehalt DM be

Mehr

Regression und Korrelation

Regression und Korrelation Regreo ud Korrelato regreo: Zurückführug, Rückchrete correlato: Wechelbezehug Praktche Aäherug (Bepel1) wevele Ewemoleküle d dem Blutplama? (Stück, mol, g, ) we gro t de Ewekozetrato de Blutplama? (St/L,

Mehr

Quellencodierung I: Redundanzreduktion, redundanzsparende Codes

Quellencodierung I: Redundanzreduktion, redundanzsparende Codes Quellecoderug I: Redudazredukto, redudazsparede Codes. Redudaz. Eführug. Defto der Redudaz. allgemee Redudazredukto. redudazsparede Codes. Coderug ach Shao. Coderug ach Fao. Coderug ach Huffma.4 Coderug

Mehr

Regression und Korrelation

Regression und Korrelation Regreo ud Korrelato regreo: Zurückführug, Rückchrete correlato: Wechelbezehug Praktche Aäherug (Bepel1) wevele Ewemoleküle d dem Blutplama? (Stück, mol, g, ) we gro t de Ewekozetrato de Blutplama? (St/L,

Mehr

Die Binomialverteilung als Wahrscheinlichkeitsverteilung für die Schadenversicherung

Die Binomialverteilung als Wahrscheinlichkeitsverteilung für die Schadenversicherung De Bomalvertelg al Wahrchelchketvertelg für de Schadevercherg Für da Modell eer Schadevercherg e gegebe: = Schade ee Verchergehmer, we der Schadefall etrtt w = Wahrchelchket dafür, da der Schadefall etrtt

Mehr

Konzentrationsanalyse

Konzentrationsanalyse Kaptel V Kozetratosaalyse B. 5.. Im Allgemee wrd aus statstscher Scht zwsche - absoluter ud - relatver Kozetrato uterschede Der absolute ud relatve Aspekt wrd och emal utertelt - statscher ud - dyamscher

Mehr

Statistik. ist die Kunst, Daten zu gewinnen, darzustellen, zu analysieren und zu interpretieren um zu neuem Wissen zu gelangen.

Statistik. ist die Kunst, Daten zu gewinnen, darzustellen, zu analysieren und zu interpretieren um zu neuem Wissen zu gelangen. Statstk st de Kust, Date zu gewe, darzustelle, zu aalysere ud zu terpretere um zu euem Wsse zu gelage. Sachs (984) Aufgabe De Statstk hat also folgede Aufgabe: Zusammefassug vo Date Darstellug vo Date

Mehr

Zur Interpretation einer Beobachtungsreihe kann man neben der grafischen Darstellung weitere charakteristische Größen heranziehen.

Zur Interpretation einer Beobachtungsreihe kann man neben der grafischen Darstellung weitere charakteristische Größen heranziehen. Rudolf Brkma http://brkma-du.de Sete 0.0.008 Lagemaße der beschrebede Statstk. Zur Iterpretato eer Beobachtugsrehe ka ma ebe der grafsche Darstellug wetere charakterstsche Größe herazehe. Mttelwert ud

Mehr

Deskriptive Statistik - Aufgabe 3

Deskriptive Statistik - Aufgabe 3 Desrptve Statst - Aufgabe 3 De Überachtugszahle der Fremdeverehrsgemede "Bachstadt" für de Moate ud zege auf de erste Blc scho deutlche Uterschede de ezele Ortschafte. We seht e etsprecheder Verglech der

Mehr

Einführung Fehlerrechnung

Einführung Fehlerrechnung IV Eführug Fehlerrechug Fehlerrechuge werde durchgeführt, um de Vertraueswürdgket vo Meßergebsse beurtele zu köe. Uter dem Fehler eer Messug versteht ma de Abwechug ees Meßergebsses vom (grudsätzlch ubekate

Mehr

6. Zusammenhangsmaße (Kovarianz und Korrelation)

6. Zusammenhangsmaße (Kovarianz und Korrelation) Problemstellug: Bsher: Gesucht: 6. Zusammehagsmaße (Kovaraz ud Korrelato) Ee Varable pro Merkmalsträger, Stchprobe x1,, x Maße für Durchschtt, Streuug, usw. Bespel: Kurse zweer Akte ud a 9 aufeader folgede

Mehr

Standardnormalverteilung. Normalverteilung. Verteilungsfunktion. Intervallwahrscheinlichkeiten

Standardnormalverteilung. Normalverteilung. Verteilungsfunktion. Intervallwahrscheinlichkeiten Normalvertelug Stadardormalvertelug Normalvertelug N(μ, ) mt chte : Gaußche Glockekurve μ μ μ+ μ >, f ( ) = ( μ) WS 7/8 Prof. r. J. Schütze, FB GW NV π Egechafte der chte: - Mamum μ - mmetrch zu μ - Wedepukte

Mehr

Maße zur Kennzeichnung der Form einer Verteilung (1)

Maße zur Kennzeichnung der Form einer Verteilung (1) Maße zur Kezechug der Form eer Vertelug (1) - Schefe (skewess): Defto I - Ee Vertelug vo Messwerte wrd als schef bezechet, we se der Wese asymmetrsch st, dass lks oder rechts des Durchschtts ee Häufug

Mehr

Histogramm / Säulendiagramm

Histogramm / Säulendiagramm Hstogramm / Säuledagramm Häugkete 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 3,45 3,75 4,05 4,35 4,65 Flüge lläge [mm] Be Hstogramme st soort deutlch, daß es sch um Häugketsauszähluge hadelt. De Postoe der Klasse sowe hre

Mehr

Spannweite, Median Quartilsabstand, Varianz und Standardabweichung.

Spannweite, Median Quartilsabstand, Varianz und Standardabweichung. Rudolf Brkma http://brkma-du.de Sete 06.0.008 Spawete, Meda Quartlsabstad, Varaz ud Stadardabwechug. Streuug um de Mttelwert. I de folgede Säuledagramme st de Notevertelug zweer Schülergruppe (Mädche,

Mehr

Ordnungsstatistiken und Quantile

Ordnungsstatistiken und Quantile KAPITEL Ordugsstatste ud Quatle Um robuste Lage- ud Streuugsparameter eführe zu öe, beötge wr Ordugsstatste ud Quatle... Ordugsstatste ud Quatle Defto... Se (x,..., x R ee Stchprobe. Wr öe de Elemete der

Mehr

Regressionsrechnung und Korrelationsrechnung

Regressionsrechnung und Korrelationsrechnung Regressosrechug ud Korrelatosrechug Beschrebede Statstk Modul : Probleme be der Abhäggketsaalyse Problem : Es gbt mest cht ur ee Eflussfaktor (Probleme sd selte mookausal ) A Ursache() Wrkug B C - efache

Mehr

(Markowitz-Portfoliotheorie)

(Markowitz-Portfoliotheorie) Thema : ortfolo-selekto ud m-s-rzp (Markowtz-ortfolotheore) Beurtelugskrtere be quadratscher Nutzefukto: Beroull-rzp + quadratsche Nutzefukto Thema Höhekompoete: Erwartugswert µ Rskokompoete: Stadardabwechug

Mehr

Verdichtete Informationen

Verdichtete Informationen Verdchtete Iormatoe Maßzahle Statstke be Stchprobe Parameter be Grudgesamthete Maßzahle zur Beschrebug uvarater Verteluge Maßzahle der zetrale Tedez (Mttelwerte) Maßzahle der Varabltät (Streuugswerte)

Mehr

Leitfaden zu den Indexkennzahlen der Deutschen Börse

Leitfaden zu den Indexkennzahlen der Deutschen Börse Letfade zu de Idexkezahle der Deutsche Börse Verso.5 Deutsche Börse AG Verso.5 Letfade zu de Idexkezahle der Deutsche Börse Page Allgemee Iformato Um de hohe Qualtät der vo der Deutsche Börse AG berechete

Mehr

Grundlagen der Energietechnik Energiewirtschaft Kostenrechnung. Vorlesung EEG Grundlagen der Energietechnik

Grundlagen der Energietechnik Energiewirtschaft Kostenrechnung. Vorlesung EEG Grundlagen der Energietechnik Prof. Dr. Ig. Post Grudlage der Eergetechk Eergewrtschaft Kosterechug EEG. Vorlesug EEG Grudlage der Eergetechk De elektrsche Eergetechk st e sogeates klasssches Fach. Folglch st deses Fach vele detallert

Mehr

Lösungen. Häufigkeitsverteilung (Stabdiagramm) Aufgabe 1. Häufigkeit (h) Merkmal (x)

Lösungen. Häufigkeitsverteilung (Stabdiagramm) Aufgabe 1. Häufigkeit (h) Merkmal (x) Lösuge Aufgabe Merkmal (x) Häufgket (h) h x,, 3, 3,, 8, 5, 5, 6, 6, 7, 3, 8, 3 5, 9, 38,, 5,, 8 68,, 6 3, 3, 9,, 8, 5, 5 5, 6, 3 78, 7, 5, 8, 8, 3, 3, Summe 5.63, Aufgabe Häufgketsvertelug (Stabdagramm)

Mehr

2. Zusammenhangsanalysen: Korrelation und Regression

2. Zusammenhangsanalysen: Korrelation und Regression 2. Zusammehagsaalse: Korrelato ud Regresso Dowloads zur Vorlesug 2. Zusammehagsaalse: Korrelato ud Regresso 2 Grudbegrffe zwedmesoale Stchprobe De Gewug vo mehrere Merkmale vo eer Beobachtugsehet führt

Mehr

Einführung in die deskriptive Statistik

Einführung in die deskriptive Statistik Eführug de dekrptve Stattk Übercht: 1. Grudlage: Mee, Skalere, edeoale Häufgketverteluge 1.1. Mee 1.. Skaleveau 1.3. Mewertklae 1.4. Uvarate Häufgketverteluge 1.5. Graphche Dartellug vo uvarate Häufgketverteluge

Mehr

Der Korrelationskoeffizient ist ein Maß für den linearen Zusammenhang zwischen zwei Variablen X und Y. Er ist durch folgende Formel charakterisiert:

Der Korrelationskoeffizient ist ein Maß für den linearen Zusammenhang zwischen zwei Variablen X und Y. Er ist durch folgende Formel charakterisiert: Korrelatoskoeffzet Der Korrelatoskoeffzet st e Maß für de leare Zusammehag zwsche zwe Varable X ud Y. Er st durch folgede Formel charaktersert: r xy corr XY ( x x)( y y) ( ) x x ( y y) x x y x ( ) ( )

Mehr

Übungen zur Wahrscheinlichkeitsrechnung und Schliessenden Statistik

Übungen zur Wahrscheinlichkeitsrechnung und Schliessenden Statistik Übuge zur Wahrschelchketsrechug ud Schlessede Statstk Aufgabe ud Lösuge vo Peter M Schulze, Verea Dexhemer. Auflage Übuge zur Wahrschelchketsrechug ud Schlessede Statstk Schulze / Dexhemer schell ud portofre

Mehr

Beispielklausur BWL B Teil Marketing. 45 Minuten Bearbeitungszeit

Beispielklausur BWL B Teil Marketing. 45 Minuten Bearbeitungszeit Bespelklausur BWLB TelMarketg 45MuteBearbetugszet BWLBBespelklausurTelMarketg Sete WchtgeHwese:. VOLLSTÄNDIGKEIT: PrüfeSeuverzüglch,obIhreKlausurvollstädgst(Aufgabe).. ABGABE: EsstdegesamteKlausurabzugebe.

Mehr

Lösungen zum Übungs-Blatt 7 Wahrscheinlichkeitsrechnung

Lösungen zum Übungs-Blatt 7 Wahrscheinlichkeitsrechnung Lösuge zum Übugs-Blatt 7 Wahrschelchketsrechug BMT Bostatstk Prof. Dr. B. Grabowsk ----------------------------------------------------------------------------------------------- Bedgte Wahrschelchket

Mehr

Formelzusammenstellung

Formelzusammenstellung Hochschule Müche Faultät Wrtschaftsgeeurwese Formelzusammestellug zugelasse für de Prüfug Dateaalyse der Faultät 09 für Wrtschaftsgeeurwese Prof. Dr. Voler Abel Formelsammlug Dateaalyse / Ihaltsverzechs

Mehr

Deskriptive Statistik Formelsammlung

Deskriptive Statistik Formelsammlung Facoccule Stralud Facberec Macebau Wrtcaftgeeurwee Dekrptve Stattk Formelammlug Prof. Crta Beck Bearbetet vo: Crta Scedl WING WS 94 Letzte Faug: S. Herrma WING F 3 November 00 Formelammlug. SUMMENBILDUNG

Mehr

die Schadenhöhe ( = Risikoergebnis) des i-ten Versicherungsnehmers i 1,, n).

die Schadenhöhe ( = Risikoergebnis) des i-ten Versicherungsnehmers i 1,, n). Aufgabe Wr betrachte ee Reteverscherug der Retebezugszet mt jährlch vorschüssger Retezahlug solage der Verscherte lebt. a) Bezeche V bzw. V de rechugsmäßge Deckugsrückstellug am Afag bzw. am Ede des Verscherugsjahres.

Mehr

Mathematik: Mag. Schmid Wolfgang & LehrerInnenteam Arbeitsblatt Semester ARBEITSBLATT 7-8 WAHRSCHEINLICHKEITSRECHNUNG UND STATISTIK

Mathematik: Mag. Schmid Wolfgang & LehrerInnenteam Arbeitsblatt Semester ARBEITSBLATT 7-8 WAHRSCHEINLICHKEITSRECHNUNG UND STATISTIK Mathematk: Mag. Schmd Wolfgag & LehrerIeteam Arbetsblatt 7-7 7. Semester ARBEITSBLATT 7-8 WAHRSCHEINLICHKEITSRECHNUNG UND STATISTIK STATISTISCHE GRUNDBEGRIFFE Statstk gledert sch zwe Telbereche De Beschrebede

Mehr

Lineare Regression und Korrelation (s. auch Applet auf Arbeitsblatt 1 : Lineare Regression

Lineare Regression und Korrelation (s. auch Applet auf  Arbeitsblatt 1 : Lineare Regression Leare Regreo ud Korrelato (. auch Applet auf www.mathematk.ch) Fragetellug: Lerzele: De leare Regreo bechäftgt ch mt der folgede Fragetellug: Gegebe d Pukte ( / ), =,.., m (,)- Koordatetem ( > ). Geucht

Mehr

2. Mittelwerte (Lageparameter)

2. Mittelwerte (Lageparameter) 2. Mttelwerte (Lageparameter) Bespele aus dem täglche Lebe Pro Hemspel hatte Borussa Dortmud der letzte Saso durchschttlch 7.2 Zuschauer. De deutsche Akte sd m Durchschtt um 0 Zähler gefalle. I Ide wurde

Mehr

Grundgesetze der BOOLEschen Algebra und Rechenregeln

Grundgesetze der BOOLEschen Algebra und Rechenregeln 5... Grudgesetze der BOOLEsche Algebra ud Recheregel Auf de mathematsch korrekte Eführug der BOOLEsche Algebra ka ch verzchte, da das Ihrer Mathematkausbldug ausführlch behadelt wrd. Ich stelle Ihe zuächst

Mehr

Geometrisches Mittel und durchschnittliche Wachstumsraten

Geometrisches Mittel und durchschnittliche Wachstumsraten Dpl.-Kaufm. Wolfgag Schmtt Aus meer Skrpterehe: " Kee Agst vor... " Ausgewählte Theme der deskrptve Statstk Geometrsches Mttel ud durchschttlche Wachstumsrate Modellaufgabe Übuge Lösuge www.f-lere.de Geometrsches

Mehr

AG Konstruktion KONSTRUKTION 2. Planetengetriebe (Umlaufgetriebe) Skript. TU Berlin, AG Konstruktion

AG Konstruktion KONSTRUKTION 2. Planetengetriebe (Umlaufgetriebe) Skript. TU Berlin, AG Konstruktion AG Kstrut KONTRUKTION Plaetegetrebe (Umlaufgetrebe) rpt TU Berl, AG Kstrut Plaetegetrebe Vrtele Plaetegetrebe: e Achsversatz z.t. sehr grße Über-/Utersetzuge möglch grße Tragraft guter Wrugsgrad Rhlff

Mehr

ue biostatistik: korrelation und regression 1/7 h. lettner / physik

ue biostatistik: korrelation und regression 1/7 h. lettner / physik ue botattk: korrelato ud regreo /7 h. letter / phk Korrelato ud Regreo Uterucht ma zwe oder mehrere Zufallvarable, da ka ma u. U. fettelle, daß zwche de Zufallvarable e Zuammehag beteht. Z.B. köte ma erwarte,

Mehr

Im Wöhlerdiagramm wird die Lebensdauer (Lastwechsel oder Laufzeit) eines Bauteils in Abhängigkeit von der Belastung dargestellt.

Im Wöhlerdiagramm wird die Lebensdauer (Lastwechsel oder Laufzeit) eines Bauteils in Abhängigkeit von der Belastung dargestellt. Webull & Wöhler 0 CRGRAPH Wöhlerdagramm Im Wöhlerdagramm wrd de Lebesdauer ( oder Laufzet) ees Bautels Abhägget vo der Belastug dargestellt. Kurzetfestget Beaspruchug Zetfestget auerfestget 0 5 3 4 6 0

Mehr

1 n. STATISTIK I Übung 06 Schiefe und Wölbung. 1 Kurze Wiederholung. Eine dritte Form von Verteilungsparametern?

1 n. STATISTIK I Übung 06 Schiefe und Wölbung. 1 Kurze Wiederholung. Eine dritte Form von Verteilungsparametern? Stattk I Übu 06 Chrta Reboth STATISTIK I Übu 06 Schefe ud Wölbu Kurze Wederholu Ee drtte For vo Verteluparaeter? Nebe de Maße der zetrale Tedez (Zetru eer Vertelu) ud de Dperoparae- ter (Streuu der Werte

Mehr

Formelsammlung für die Lehrveranstaltung Wirtschaftsmathematik / Statistik

Formelsammlung für die Lehrveranstaltung Wirtschaftsmathematik / Statistik Formelsammlug rtschaftsmathemat / Statst Formelsammlug für de Lehrverastaltug rtschaftsmathemat / Statst zugelasse für de Klausure zur rtschaftsmathemat ud Statst de Studegäge der Techsche Betrebswrtschaft

Mehr

Normalverteilung (Gauss Verteilung) Gauss Kurve. ( x. (Deskriptive Statistik, Vortsetzung)

Normalverteilung (Gauss Verteilung) Gauss Kurve. ( x. (Deskriptive Statistik, Vortsetzung) (Dekrpve Sak, Vorezug) Achaulche Darellug der Fläche uer der heoreche Verelugkurve De heoreche Verelug ka Abhäggke vo der ueruche Varable uerchedlche Forme aehme, der Mehrzahl der Fälle e aber ee ymmerche

Mehr

1.3 Fehlerbetrachtung, Kalibrierung Genauigkeit und Statistische Beschreibung und Analyse von Messungen. Genauigkeit

1.3 Fehlerbetrachtung, Kalibrierung Genauigkeit und Statistische Beschreibung und Analyse von Messungen. Genauigkeit .3 Fehlerbetrachtg, Kalbrerg.3. Geagket d Stattche Bechrebg d Aale vo Mege Wederholg vo ezele Mege Ergeb eer Meg t ledglch Schätzwert für de wahre Wert eer Megröße 8 Ergeb der Meg Meabwechg (Fehler) ε:

Mehr

Statistik. Statistik, Prof. Dr. Karin Melzer

Statistik. Statistik, Prof. Dr. Karin Melzer Stattk.. Wa t Stattk? (I E geht um de Kut de verüftge Vermute Stuatoe, wo der Zufall m Spel t oder Spel gebracht werde ka. Prof. Dr. Herma Dge (U Frakfurt/Ma, 99 .. Wa t Stattk? (II Ee möglche Atwort:

Mehr